Viện KSND Khu vực 2 - Hưng Yên tổ chức Tọa đàm trao đổi, giải đáp một số vấn đề thực tiễn về các tội xâm phạm sở hữu

Tham dự Tọa đàm có Lãnh đạo, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, Chuyên viên Viện KSND Khu vực 2 - Hưng Yên; đại diện Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên; Trưởng Công an, Phó Trưởng Công an phụ trách công tác phòng, chống tội phạm và điều tra viên Công an các xã, phường trên địa bàn khu vực 2. Tọa đàm được tổ chức trong bối cảnh thực tiễn đấu tranh, phòng ngừa và xử lý tội phạm xâm phạm sở hữu ngày càng đặt ra nhiều vấn đề cần thống nhất nhận thức và phương pháp giải quyết. Đây là nhóm tội phạm có số lượng vụ việc xảy ra phổ biến, phương thức, thủ đoạn thực hiện ngày càng đa dạng, trong đó có nhiều trường hợp hành vi vi phạm có sự đan xen giữa quan hệ dân sự, kinh tế với dấu hiệu của tội phạm hình sự. Việc nhận diện chính xác bản chất hành vi, xác định đúng thời điểm phát sinh ý thức chiếm đoạt và phương thức chiếm đoạt có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để xảy ra oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Đồng chí Nguyễn Minh Tiến - Viện trưởng VKSND khu vực 2 - Hưng Yên

phát biểu và trao đổi tại buổi tọa đàm

Tại Tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ một số vấn đề thực tiễn trong quá trình tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, điều tra và kiểm sát điều tra đối với các vụ án thuộc nhóm tội xâm phạm sở hữu. Trong đó, nội dung được quan tâm là việc phân biệt giữa Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, đặc biệt trong những trường hợp có quan hệ vay, mượn, thuê, nhận tài sản trên cơ sở hợp đồng hoặc thỏa thuận dân sự. Một trong những vấn đề có ý nghĩa quyết định trong việc định tội đối với Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là phải xác định rõ thời điểm xuất hiện ý định chiếm đoạt tài sản. Đối với trường hợp lừa đảo, ý thức chiếm đoạt phải xuất hiện trước khi người phạm tội thực hiện thủ đoạn gian dối và trước thời điểm chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản chuyển giao tài sản. Việc làm rõ mối quan hệ giữa thủ đoạn gian dối và việc dịch chuyển tài sản giúp phân biệt hành vi lừa đảo với những trường hợp người phạm tội chỉ sử dụng gian dối để tiếp cận tài sản rồi thực hiện phương thức chiếm đoạt khác.

Bên cạnh đó, Tọa đàm cũng tập trung trao đổi về những dấu hiệu cần chứng minh khi xem xét Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Trong thực tế, người thực hiện hành vi thường cho rằng việc không thực hiện được nghĩa vụ trả tài sản xuất phát từ khó khăn khách quan, làm ăn thua lỗ hoặc nguyên nhân khác. Do đó, việc đánh giá có hay không ý thức chiếm đoạt không thể chỉ căn cứ vào việc người đó không trả được tài sản mà phải xem xét một cách khách quan, toàn diện quá trình giao nhận, quản lý và sử dụng tài sản; mục đích sử dụng tài sản theo thỏa thuận và thực tế; khả năng thực tế thực hiện nghĩa vụ; các hành vi gian dối sau khi nhận tài sản; cũng như những biểu hiện khách quan khác thể hiện ý thức chuyển dịch trái pháp luật tài sản của người khác thành tài sản của mình. Đặc biệt, các đại biểu trao đổi về ranh giới giữa quan hệ dân sự, kinh tế và trách nhiệm hình sự. Đây là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, bởi nếu chỉ dựa vào việc một bên vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, không trả được nợ hoặc không thực hiện đúng cam kết mà mặc nhiên xác định có hành vi chiếm đoạt thì rất dễ dẫn đến hình sự hóa quan hệ dân sự, kinh tế. Ngược lại, nếu không kịp thời nhận diện những biểu hiện của ý thức chiếm đoạt được che giấu dưới hình thức giao dịch dân sự thì có thể dẫn đến bỏ lọt tội phạm.

Theo đó, việc đánh giá một hành vi có dấu hiệu của tội phạm hay chỉ là vi phạm nghĩa vụ dân sự, kinh tế cần được thực hiện trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các tình tiết của vụ việc, nhất là thời điểm phát sinh nghĩa vụ hoàn trả, ý thức của người nhận tài sản, mục đích sử dụng tài sản, khả năng thực tế thực hiện nghĩa vụ và các hành vi của người nhận tài sản sau khi nghĩa vụ phát sinh. Quan điểm xuyên suốt là phải thận trọng, khách quan, toàn diện, tôn trọng nguyên tắc suy đoán vô tội, đồng thời bảo đảm xử lý nghiêm minh đối với những trường hợp thực sự có hành vi chiếm đoạt.

 Toàn cảnh tọa đàm các đại biểu trao đổi

Một nội dung khác được trao đổi tại Tọa đàm là việc phân biệt Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản với Tội cướp giật tài sản trong những trường hợp người phạm tội có sử dụng thủ đoạn gian dối trước khi chiếm đoạt. Thực tiễn cho thấy, có trường hợp người phạm tội sử dụng gian dối để tiếp cận hoặc làm cho chủ tài sản mất cảnh giác, nhưng yếu tố quyết định giúp họ chiếm đoạt được tài sản lại là hành vi nhanh chóng chiếm đoạt và tẩu thoát. Vì vậy, việc đánh giá đúng vai trò của thủ đoạn gian dối trong toàn bộ chuỗi hành vi có ý nghĩa quan trọng để xác định chính xác tội danh.

 Đồng chí Nguyễn Văn Nghĩa- Phó Chánh Văn phòng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hưng Yên

phát biểu trao đổi tại tọa đàm

Thông qua việc trao đổi các vấn đề lý luận gắn với những tình huống có tính chất thực tiễn, Tọa đàm đã tạo điều kiện để cán bộ, Kiểm sát viên và lực lượng Công an cơ sở cùng nhìn nhận thống nhất hơn về phương pháp đánh giá chứng cứ, nhận diện dấu hiệu tội phạm và xác định đúng bản chất của hành vi. Đây cũng là dịp để trao đổi những khó khăn, vướng mắc phát sinh ngay từ cơ sở, qua đó nâng cao chất lượng phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình tiếp nhận, phân loại, giải quyết nguồn tin về tội phạm và công tác điều tra các vụ án hình sự.  Việc tổ chức Tọa đàm không chỉ góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên mà còn có ý nghĩa thiết thực trong việc thống nhất nhận thức pháp luật, thống nhất phương pháp phối hợp và nâng cao chất lượng đấu tranh phòng, chống tội phạm xâm phạm sở hữu trên địa bàn. Qua đó, góp phần bảo đảm mọi hành vi phạm tội được phát hiện, xử lý kịp thời, đúng quy định pháp luật; đồng thời hạn chế việc hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.

Trong thời gian tới, Viện KSND Khu vực 2 - Hưng Yên sẽ tiếp tục chú trọng công tác phối hợp với Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên và Công an các xã, phường trên địa bàn; tăng cường trao đổi nghiệp vụ, kịp thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, qua đó nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

                                                        Đặng Hiền Dung- Viện KSND Khu vực 2 - Hưng Yên.